Rękopis znaleziony w Saragossie (1966)

, gdzie toczy się część akcji powieści]]

Trwają wojny napoleońskie. Oficer armii francuskiej, wycofującej się z Saragossy, zbacza na chwilę do opuszczonej gospody, gdzie natrafia na zakurzony manuskrypt. Wiedziony ciekawością, oddaje się lekturze, zatrzymując się na wizerunkach szubienicy oraz leżących na łożu młodych kobiet. Gdy przybywają żołnierze nieprzyjacielskiej armii hiszpańskiej, jej oficer, zamiast aresztować wroga, również zaczyna wertować rękopis i odnajduje w autorze własnego dziadka.

Akcja filmu cofa się do XVIII wieku, w góry Sierra Morena, gdzie w towarzystwie dwóch giermków budzi się nowo powołany przez króla Filipa V kapitan gwardii walońskiej Alfons van Worden (Belgia należała wówczas do Hiszpanii). W drodze do Madrytu, gdzie ma objąć stanowisko, obiera najkrótszą drogę wiodącą przez Sierra Morena. Początkowo pewny siebie van Worden ignoruje ostrzeżenia miejscowego Cygana i mulnika Mosquita, który twierdzi, że góry są siedliskiem demonów. Rusza przed siebie, ale po drodze trafia do opuszczonej gospody „Venta Quemada”, gdzie nocami grasują duchy. Tam poznaje dwie mauretańskie księżniczki – Eminę i Zibeldę, które go uwodzą. Spędza z nimi noc, a nad ranem budzi się pod szubienicą z dwoma wisielcami, braćmi Zoto.

Błądząc, Alfons natrafia na dom Pustelnika, który opiekuje się obłąkanym Paszekiem. Ten ostatni opowiada mu historię dwóch sióstr, Kamili i Inezilii, które go opętały. Van Worden nocuje u Pustelnika, a następnego dnia rusza w dalszą drogę. Zostaje schwytany przez inkwizytorów, którzy poddają go torturom. Wyswobadzają go jednak z rąk inkwizycji bracia Zoto – Mono i Chico – a także dwie afrykańskie księżniczki, które się w nim zakochują. Później Alfons spotyka szejka Gomeleza, który zmusza go do wypicia trunku, po czym oficer pada nieprzytomny.

Alfons ponownie budzi się obok szubienicy, gdzie napotyka demonicznego Kabalistę oraz filozofującego matematyka Velasqueza, po czym wyrusza wraz z nimi do zamku. Zamek Kabalisty jest miejscem odpoczynku dla strudzonego wędrowca, którego do refleksji skłaniają opowieści Kabalisty, Velasqueza oraz Cygana Avadoro. Każda z opowiadanych przez nich historii zawiera wątek miłosny: kawaler Toledo jest uwodzicielem i wiarołomcą, sentymentalny młodzieniec Lopez Soarez zakochuje się w pięknej Inez, córce bankiera Moro, natomiast awanturnik don Roque Busqueroz poznaje cieszącą się powodzeniem u mężczyzn Frasquettę Solero. Te trzy historie się zazębiają: kawaler Toledo, nękany przez głosy tajemniczego Przyjaciela z zaświatów, zostaje pokutnikiem; Lopez, dzięki pomocy ze strony Busqueroza, może się ożenić z Inez, sam zaś Roque spotyka Avadora, który rozszyfrowuje ciąg historii. Głos Przyjaciela z „zaświatów” to krzyk Lopeza Soareza, który spadł z drabiny, wspinając się do okna Inez. Kochanka kawalera Toledo, donna Augusta Fernandez, jest również Frasquettą Solero, uwodzicielką Busqueroza.